In september 2026 organiseer ik, in samenwerking met ITC Academy, wederom een studiereis naar Sri Lanka met verblijf op Amba Tea Estate en Kaley Tea Estate.

Tijdens deze reis naar Sri Lanka leren we thee kennen op de plek waar zij groeit en wordt gemaakt. We verblijven op een theeplantage, werken mee in het veld en in de fabriek en spreken met de mensen die dagelijks met thee bezig zijn. Zo leren we thee begrijpen vanuit de praktijk, niet alleen vanuit boeken of het kopje.

De reis brengt theorie en ervaring samen. Door zelf te plukken, thee te maken en te proeven op herkomst wordt duidelijk hoe keuzes in het veld en tijdens de verwerking terugkomen in smaak, geur en mondgevoel.

Daarnaast willen we een realistisch beeld geven van het dagelijkse leven op een theeplantage. Hoe ziet een werkdag eruit? Welke keuzes moet een theeboer maken? Met welke uitdagingen hebben producenten te maken op het gebied van klimaat, arbeid, marktprijzen en kwaliteit? En welke rol speelt duurzaamheid in de toekomst van theeproductie?

Door dit bredere perspectief ontstaat niet alleen meer vakkennis, maar ook meer begrip voor de context waarin thee wordt gemaakt.

Na succesvolle edities van 2023 en 2024 organiseer ik, samen met Karlijn Dapper, in juni 2025 weer een geweldig Tea Training Camp op Amba Tea Estate. Tijdens de wisselende theorie- en praktijklessen leer je alles over thee in Sri Lanka. Omdat je logeert op het spectaculaire landgoed van Amba in de Uva-hooglanden maak je het dagelijkse plantageleven mee en kun je rekenen op leuke excursies naar andere plantages, mooie wandelingen in de natuur en een tocht met de beroemde trein naar een traditionele afternoon tea. Aan het einde van de (ruime) week ben je een expert in Ceylon thee en ontvang je een officieel certificaat van de Ceylon Artisanal Tea Association (CATA) om je expertise te onderstrepen.

Over het bijzondere Amba Tea Estate lees je meer in mijn artikel in KoffieTcacao magazine. Lees het hier.

Locatie: Amba Tea Estate, Sri Lanka
Data: 11 juni – 19 juni 2025
Meer info: deirdre@cupofteatravel.nl  

Na een succesvolle editie dit jaar organiseer ik, samen met Karlijn Dapper, in mei 2024 weer een geweldig Tea Training Camp op Amba Tea Estate. Tijdens de wisselende theorie- en praktijklessen leer je alles over thee in Sri Lanka. Omdat je logeert op het spectaculaire landgoed van Amba in de Uva-hooglanden maak je het dagelijkse plantageleven mee en kun je rekenen op leuke excursies naar andere plantages, mooie wandelingen in de natuur en een tocht met de beroemde trein naar een traditionele afternoon tea. Aan het einde van de (ruime) week ben je een expert in Ceylon thee en ontvang je een officieel certificaat van de Ceylon Artisanal Tea Association (CATA) om je expertise te onderstrepen.

Over het bijzondere Amba Tea Estate lees je meer in mijn artikel dat in de laatste editie van KoffieTcacao magazine verscheen. Lees het hier.

Locatie: Amba Tea Estate, Sri Lanka
Data: 26 mei – 3 juni 2024
Meer info: deirdre@cupofteatravel.nl  

Oude mannen spelen het verboden spel mahjong op straat, vrouwen delen de laatste nieuwtjes met elkaar,  wanneer mijn reisgenoot Brigitte en ik aankomen bij ons hostel in een hutong, een traditionele steeg in de oude binnenstad van Beijing. Alice lacht en wenkt ons naar binnen, zodra we gesetteld zijn. Ze runt een klein stoffig theehuis, zoals er ontelbaar veel zijn verspreid over de stad. Wat ze gemeen hebben, is dat ze vooral ouder publiek trekken en graag hun kennis met bezoekers delen. Zo laat een giechelende jongedame in een theehuis achter de Verboden Stad zien dat we ons kopje leeg moeten drinken in drie sips: voor succes, geluk en een lang leven.

“Theedrinken in deze kamers is duidelijk nog steeds voorbehouden aan keizers”

Thee is diepgeworteld in de cultuur van China. Tijdens de Qing-dynastie (1644-1911) verrezen overal in het land theehuizen. Het beroemde toneelstuk Teahouse uit de jaren vijftig van de Chinese schrijver Lao She is de inspiratie voor Beijings trots: Lao She Teahouse. Een multifunctioneel theehuis gevuld met hardhouten meubelen en kalligrafieteksten aan de muren, dat vooral oudere gasten trekt door hun beroemde dans- en operavoorstellingen, uitgebreide theekaart, kostbare teaware en de kers op de taart: het Courtyard Teahouse. Hier, op de tweede verdieping, vind je negen keizerlijk ingerichte privé-theekamers om thee te drinken met vrienden of zakenrelaties. Talloze beroemdheden, waaronder voormalig president George W. Bush, bezochten het theehuis.

Inmiddels duiken er overal in het land nieuwe, trendy theehuizen op, die jonge theedrinkers een allround service bieden. Van een snelle hap met daarin thee verwerkt bij ketens als Chamate tot aan een thee-oliemassage na de maaltijd toe. Ook als je naar binnen gluurt bij één van de duizend theewinkels van keten Tenfu, zie je genoeg jonge gezichten. En dat stemt toch hoopvol in een stad waar Luckin Coffee en Starbucks het straatbeeld domineren en koffie aan terrein wint bij de jeugd.

De volgende dag zijn we terug in het Lao She Teahouse, waar we ons in onze keizerlijke privé-theekamer laten bedienen door een in traditionele kledij gestoken dame. We drinken oolongs en pu-er’s tot we dubbel zien. Als de rekening komt, zijn we beiden ontdaan. Theedrinken in deze kamers is duidelijk nog steeds voorbehouden aan keizers.

’s Avonds drinken we nog een kopje thee met Alice in de hutong. Alle moderne alternatieven en service ten spijt, dit vind ik het leukst. Maar ja, ik hoor tegenwoordig ook bij de oudere generatie. Dus dat zal wel kloppen dan.

Het is even stil. De groep kijkt ons verwachtingsvol aan. Het geluid van rinkelend roestvrij staal verbreekt de stilte als Karlijn en ik – enigszins verbluft – onze cuppinglepels met een klap op tafel neerleggen.

We zijn naar aanleiding van ons boek Theeroutes voor een verlate masterclass op theeplantage Het Zuyderblad. Na een rondleiding over de plantage van oprichter Linda is het tijd voor een cupping. Hiervoor hebben we zes verschillende, maar van dezelfde plantage uit Georgië afkomstige groene theeën meegenomen. Eén thee, een al lang niet meer verse, muffe groene thee die niet meer verkoopbaar is, hebben we ertussenuit gehaald. Tot plots het idee voor het experiment ontstaat: we zetten hem terug.

Na onze uitleg over cuppen gaan de deelnemers voortvarend aan de slag. Er wordt geslurpt, gediscussieerd en gelachen. Een oefening die leerzaam is voor hen én, zoals zal blijken, voor ons. Op onze vraag welke thee de deelnemers de beste vinden – smaak is, anders dan kwaliteit, tenslotte wél subjectief – kiest de groep bijna unaniem de oude, bittere thee.

Mijn gedachten draaien rondjes. “Hoe dan?” Karlijn kijkt me vragend aan: “Wat gaan we zeggen?”

Als het in Nederland op smaak aankomt, is ambachtelijk en puur het nieuwe credo. Zo is koffie allang geen bakkie pleur meer. Thee blijft achter, het is het spreekwoordelijke ondergeschoven kindje. Tot zover niets nieuws onder de zon, maar dit hadden we niet verwacht. Het is een verrassend, maar toch ook interessant resultaat. Wat zegt dit over onze deelnemers? Over ons? Over smaakbeleving in het algemeen?

“De groep kiest bijna unaniem voor de oude, bittere thee”

Ik denk aan het restaurant aan de haven van Scheveningen waar ik al jaren regelmatig kom. De familie die het runt is trots op de verse producten, de goede wijnen en de met zorg uitgekozen koffie. Maar dan de thee: goedkope rommel die chemisch ruikt en echt niet meer kan. Pogingen om mijn verbazing uit te spreken, stuiten op onbegrip. “Niemand klaagt, dus waarom zouden we het veranderen?” De oude, bekende reflex die we vroeger ook zagen in de opkomende discussies over koffie.

En dan valt bij Karlijn en mij het kwartje. Onze deelnemers hebben niet de slechte thee eruit gepikt omdat ze geen smaak hebben, maar omdat dit hun referentiekader is. Dit is wat ze dagelijks geserveerd krijgen en wat ze herkennen. Het is die onwetendheid over thee en hoe thee ook kan smaken, die er debet aan is dat consumenten accepteren wat ze aangeboden krijgen. Al die mooie thee die ik tijdens mijn reizen ontdek, terwijl hier thuis nog zoveel werk te verrichten is. Ik bestel aan de haven uit verzet geen thee meer. En dan gebeurt er iets. De familie vraagt me waarom ik geen thee meer drink. We komen er wel! Iedere stap is er één.

In Sri Lanka zijn de 22 miljoen inwoners in een nachtmerrie beland. Het tropische eiland in de Indische Oceaan raakte dit voorjaar in een vrije val en de wanhoop onder de bevolking leidde tot een volksopstand. Door de aanslagen in hoofdstad Colombo van 2019, de pandemie en het wanbeleid van opeenvolgende regeringen heeft Sri Lanka de afgelopen jaren een hoop te verduren gehad. En nu brengt de Russisch-Oekraïense oorlog de volgende dreun: recordinflatie, vastlopende handel, tekorten aan voedsel, vrijwel geen kookgas of benzine, stroomonderbrekingen tot wel zes uur per dag en totale chaos in de regering.

Daarbij zijn Rusland en Oekraïne samen goed voor 25 procent van het toerisme en is Rusland ook een van de belangrijkste importeurs van thee uit Sri Lanka. Van de 300 miljoen kilo thee die het eiland produceert, kocht Rusland de afgelopen jaren tussen de 11 en 13 procent en Oekraïne ook nog eens 2 tot 3 procent. De huidige sancties gooien roet in het eten: producten mogen niet meer verscheept worden of kunnen dat niet door gebrek aan brandstof. Ook kunnen Russische importeurs theeleveranciers niet in buitenlandse valuta betalen. Zelfs de productie hapert doordat het dagelijkse stroomrantsoen hele fabrieken platlegt.

“Wat als de elektriciteit uitvalt? Zijn ze dan in staat op oude ambacht terug te grijpen?”

Met gemengde gevoelens denk ik terug aan 2014, toen ik te gast was in de meest high-tech theefabriek die ik ooit bezocht. De 2450 Tea Factory op de Li Shan Mountain in Taiwan glom van het staal. Geavanceerde technologie automatiseerde en controleerde zowat het volledige productieproces. Indrukwekkend, zeker. Maar ik dacht toen ook: wat als de elektriciteit uitvalt? Zouden ze in staat zijn terug te grijpen naar handmatige processen, oude ambacht?

Interessant genoeg houdt één biologische theetuin mét pension, gerund door de lokale gemeenschap, in Sri Lanka stand. De theeklanten én bezoekers van Amba Tea Estate komen vanuit de hele wereld. Als eerste in Sri Lanka durfde deze theetuin het aan alleen met de hand gerolde ambachtelijke thee te maken. Deze theetelers wenden nu hun kunsten aan om – ook zonder elektriciteit – te overleven. Flexibiliteit en creativiteit zijn hun redding. Amba geniet de beste resultaten ooit, zit volgeboekt met gasten en dankzij hun productontwikkeling en marketing tijdens de pandemie floreren hun verkopen. Als ik eigenaar Simon ernaar vraag, legt hij uit: “Onze kleine gemeenschap voelt zich nogal geïsoleerd van alle problemen, maar ik weet niet hoelang dat zal duren als de gas- en brandstoftekorten aanhouden; we kunnen onze thee niet drogen tijdens de stroomonderbrekingen.”

Het team heeft traditionele houtkachels gebouwd en gasten dineren ’s avonds met heel veel kaarsen. Is het kleinschalige, wendbare Amba het concept voor de toekomst? Wie zal het zeggen. Voor nu draaien ze dapper door. Als ik de goedlachse Simon vertel dat het me doet denken aan een klein Gallisch dorpje grinnikt hij. “Mooi idee, ik zal managers Neethanjana en Karuna meteen hernoemen tot Asterix en Obelix!” Humor ten tijde van ellende. Ik besluit mijn bestelling van thee uit Sri Lanka te verdubbelen.

De pandemie maakt in veel mensen meer zelfbewustzijn los. ‘Waar word ik nu echt blij van?’ is een vraag, die ze zichzelf stellen. Voor mij is het antwoord: reizen. Eén van mijn favoriete bestemmingen, waar (onverwachte) ontmoetingen met bijzondere mensen, mooie verhalen en thee samenkomen, is India.

Mijn reizen door India beginnen bijna altijd in Kolkata, de toegangspoort naar de theetuinen van Darjeeling, Sikkim en Assam. Net als andere Indiase steden is Kolkata overweldigend. Het kost me altijd even tijd om te wennen aan het ritme van de stad, met haar opgewonden wirwar van Indiase stemmen, muziek die uit gebrekkige luidsprekers schalt en het constante getoeter van brommers en riksja’s die overal tussendoor schieten. Ondertussen bewegen de vrouwen gekleed in kleurrijke sari’s en met rinkelende armbanden om hun polsen gracieus door de drukte. Dit is India. En voor mij is het een feest.

Kolkata is ook de stad van de duizenden chai wallah’s, die met cafeïne, melk en suiker gesprekken gaande houden. Een wallah, in Hindi, is iemand die een specifieke taak uitvoert. Een riksja wallah rijdt met de riksja, een dhobi wallah wast kleren en de chai wallah maakt chai, de milk tea waaraan de massa in India verknocht is. Het drankje is gemaakt van zwarte thee met grote hoeveelheden melk en suiker. Een populaire variant is de masala chai, ook wel spicy chai genoemd, waarin verse kruiden zoals gember, kardemom, zwarte peper en kruidnagel zijn toegevoegd. Overal kom je de onafhankelijke theeverkopers tegen. Van drukke straathoeken tot verborgen steegjes, op treinstations of gewoon wandelend tussen de auto’s door. Tijdens mijn jaarlijkse wandelingen ontmoet ik er een hoop. En ze hebben één ding gemeen: chai wallah’s zijn trots op hun chai.

““Zijn chai is kruidig, sterk, perfect”

Zo ook de 70-jarige mister Singh. Zijn adem ruikt naar paan, een licht verdovend goedje dat op iedere hoek van de straat verkocht wordt. Deze geurige mix van betelnoot (of arekanoot), limoenpasta, kruiden en tabak is razend populair bij een groot deel van de Indiase mannen. Mister Singh runt een succesvolle chai-shop in hartje Kolkata. “Ik verkoop meer dan duizend kopjes per dag, 24 uur per dag!” Ik zie de grote lach op het gezicht van mister Singh nog voor me als ik hem verbaasd aankijk. 

Ook de geur van de chai, die flink borrelt in de potten, van de chai wallah met de opvallend groene ogen om de hoek van mijn vaste hotel, kan ik bijna ruiken als ik eraan denk. Zijn chai is kruidig, sterk, perfect. En als ik om een refill vraag in het kleine kleikopje, begint zijn gezicht te stralen en vouwt hij zijn handpalmen tegen elkaar in het bekende begroetingsgebaar. “You love our tea, you must love India. Namasté!” Ik kijk nu al uit naar onze volgende ontmoeting!

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over thee en bijzondere theeregio’s? Koop mijn boek Theeroutes.

Op slechts een half uurtje van de zuidkust van het eiland Sri Lanka bezoek ik samen met tea travelling girls Karlijn en Charlotte, Handunugoda Estate, de plantage van de 75-jarige Herman Gunaratne. Zijn wereldfaam heeft hij te danken aan zijn virgin white tea. Een knipoog naar het oude China toen de beste theeën van het land waren voorbehouden voor de keizer. Het verhaal gaat dat één van deze theeën op geen enkel moment tijdens het proces werd aangeraakt om besmetting met zweet, ziektekiemen of metaal te voorkomen en alleen geoogst mocht worden door maagden. Met zijden handschoentjes ‘plukten’ de maagden met een gouden schaar de thee. Als geroutineerd theeplanter voelde Herman zich geïnspireerd door de legende. Hij begon te experimenteren met zijn eigen versie. Media, importeurs en klanten hielpen het verhaal de wereld over en maakten van Herman een lokale beroemdheid. 

 Op Handunugoda Estate maken we kennis met het rituele principe van onaangeraakte thee. De theepluksters – maagd of niet – dragen witte handschoentjes, mutsen en mondkapjes en plukken met behulp van een gouden schaartje. Waar een plukster op een regulier theeveld tot wel 20 kilo per dag oogst, ‘plukken’ deze dames niet meer dan 160 gram. Dat resulteert jaarlijks in slechts 10 kilo delicate thee. Het prestigieuze Franse theehuis Mariage Frères koopt deze batch ieder jaar op en verkoopt de thee voor een slordige 17 euro per kop. 

“Het maken van een mooie (specialty-) thee alleen is vaak niet genoeg om de markt te veroveren”

Ik ben dol op verhalen. Wel zet het me steeds vaker aan het denken: wat proef ik nu werkelijk, de thee of het verhaal? Ieder van ons heeft de neiging te denken dat onze zintuigen objectief zijn. Steeds meer onderzoeken tonen aan dat gedachten en emoties wel degelijk onze smaakbeleving beïnvloeden. Eén van de bekendste experimenten hierin is Sound of the Sea van Heston Blumenthal. In zijn restaurant Fat Duck combineert hij visgerechten met oceaangeluiden, om zo de zilte smaak naar boven te brengen. 

In de wereld van thee bestaan ook de ‘foute’ verhalen: misleidende labels. Zo vinden de duizenden pu’er-cakes, verkocht onder de valse vermelding dat de thee afkomstig is van gushu, decennia oude theebomen, gretig aftrek. Pu’er van waardevolle gushu heeft meer karakter, gelaagdheid en diepgang in smaak.

Helaas is het maken van een mooie (specialty-) thee alleen vaak niet genoeg om de markt te veroveren. Begrippen als kwaliteit en duurzaamheid laten ons niet direct verbonden voelen met een product. Storytelling helpt daarbij, omdat het product opeens een gezicht krijgt. Dat roept de vraag op of je als theeboer in de toekomst alleen kan overleven als je ook een mooi verhaal hebt. Het antwoord daarop heb ik niet paraat. Wel denk ik dat het goed is hier bewust van te zijn. En of de virgin white tea aan mijn verwachtingen voldeed? Jazeker! Of ik alleen de thee of ook het verhaal proefde, wie zal het zeggen?!

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over thee en bijzondere theeregio’s? Koop mijn boek Theeroutes.