In september 2026 organiseer ik, in samenwerking met ITC Academy, wederom een studiereis naar Sri Lanka met verblijf op Amba Tea Estate en Kaley Tea Estate.

Tijdens deze reis naar Sri Lanka leren we thee kennen op de plek waar zij groeit en wordt gemaakt. We verblijven op een theeplantage, werken mee in het veld en in de fabriek en spreken met de mensen die dagelijks met thee bezig zijn. Zo leren we thee begrijpen vanuit de praktijk, niet alleen vanuit boeken of het kopje.

De reis brengt theorie en ervaring samen. Door zelf te plukken, thee te maken en te proeven op herkomst wordt duidelijk hoe keuzes in het veld en tijdens de verwerking terugkomen in smaak, geur en mondgevoel.

Daarnaast willen we een realistisch beeld geven van het dagelijkse leven op een theeplantage. Hoe ziet een werkdag eruit? Welke keuzes moet een theeboer maken? Met welke uitdagingen hebben producenten te maken op het gebied van klimaat, arbeid, marktprijzen en kwaliteit? En welke rol speelt duurzaamheid in de toekomst van theeproductie?

Door dit bredere perspectief ontstaat niet alleen meer vakkennis, maar ook meer begrip voor de context waarin thee wordt gemaakt.

Na succesvolle edities van 2023 en 2024 organiseer ik, samen met Karlijn Dapper, in juni 2025 weer een geweldig Tea Training Camp op Amba Tea Estate. Tijdens de wisselende theorie- en praktijklessen leer je alles over thee in Sri Lanka. Omdat je logeert op het spectaculaire landgoed van Amba in de Uva-hooglanden maak je het dagelijkse plantageleven mee en kun je rekenen op leuke excursies naar andere plantages, mooie wandelingen in de natuur en een tocht met de beroemde trein naar een traditionele afternoon tea. Aan het einde van de (ruime) week ben je een expert in Ceylon thee en ontvang je een officieel certificaat van de Ceylon Artisanal Tea Association (CATA) om je expertise te onderstrepen.

Over het bijzondere Amba Tea Estate lees je meer in mijn artikel in KoffieTcacao magazine. Lees het hier.

Locatie: Amba Tea Estate, Sri Lanka
Data: 11 juni – 19 juni 2025
Meer info: deirdre@cupofteatravel.nl  

Na een succesvolle editie dit jaar organiseer ik, samen met Karlijn Dapper, in mei 2024 weer een geweldig Tea Training Camp op Amba Tea Estate. Tijdens de wisselende theorie- en praktijklessen leer je alles over thee in Sri Lanka. Omdat je logeert op het spectaculaire landgoed van Amba in de Uva-hooglanden maak je het dagelijkse plantageleven mee en kun je rekenen op leuke excursies naar andere plantages, mooie wandelingen in de natuur en een tocht met de beroemde trein naar een traditionele afternoon tea. Aan het einde van de (ruime) week ben je een expert in Ceylon thee en ontvang je een officieel certificaat van de Ceylon Artisanal Tea Association (CATA) om je expertise te onderstrepen.

Over het bijzondere Amba Tea Estate lees je meer in mijn artikel dat in de laatste editie van KoffieTcacao magazine verscheen. Lees het hier.

Locatie: Amba Tea Estate, Sri Lanka
Data: 26 mei – 3 juni 2024
Meer info: deirdre@cupofteatravel.nl  

Oude mannen spelen het verboden spel mahjong op straat, vrouwen delen de laatste nieuwtjes met elkaar,  wanneer mijn reisgenoot Brigitte en ik aankomen bij ons hostel in een hutong, een traditionele steeg in de oude binnenstad van Beijing. Alice lacht en wenkt ons naar binnen, zodra we gesetteld zijn. Ze runt een klein stoffig theehuis, zoals er ontelbaar veel zijn verspreid over de stad. Wat ze gemeen hebben, is dat ze vooral ouder publiek trekken en graag hun kennis met bezoekers delen. Zo laat een giechelende jongedame in een theehuis achter de Verboden Stad zien dat we ons kopje leeg moeten drinken in drie sips: voor succes, geluk en een lang leven.

“Theedrinken in deze kamers is duidelijk nog steeds voorbehouden aan keizers”

Thee is diepgeworteld in de cultuur van China. Tijdens de Qing-dynastie (1644-1911) verrezen overal in het land theehuizen. Het beroemde toneelstuk Teahouse uit de jaren vijftig van de Chinese schrijver Lao She is de inspiratie voor Beijings trots: Lao She Teahouse. Een multifunctioneel theehuis gevuld met hardhouten meubelen en kalligrafieteksten aan de muren, dat vooral oudere gasten trekt door hun beroemde dans- en operavoorstellingen, uitgebreide theekaart, kostbare teaware en de kers op de taart: het Courtyard Teahouse. Hier, op de tweede verdieping, vind je negen keizerlijk ingerichte privé-theekamers om thee te drinken met vrienden of zakenrelaties. Talloze beroemdheden, waaronder voormalig president George W. Bush, bezochten het theehuis.

Inmiddels duiken er overal in het land nieuwe, trendy theehuizen op, die jonge theedrinkers een allround service bieden. Van een snelle hap met daarin thee verwerkt bij ketens als Chamate tot aan een thee-oliemassage na de maaltijd toe. Ook als je naar binnen gluurt bij één van de duizend theewinkels van keten Tenfu, zie je genoeg jonge gezichten. En dat stemt toch hoopvol in een stad waar Luckin Coffee en Starbucks het straatbeeld domineren en koffie aan terrein wint bij de jeugd.

De volgende dag zijn we terug in het Lao She Teahouse, waar we ons in onze keizerlijke privé-theekamer laten bedienen door een in traditionele kledij gestoken dame. We drinken oolongs en pu-er’s tot we dubbel zien. Als de rekening komt, zijn we beiden ontdaan. Theedrinken in deze kamers is duidelijk nog steeds voorbehouden aan keizers.

’s Avonds drinken we nog een kopje thee met Alice in de hutong. Alle moderne alternatieven en service ten spijt, dit vind ik het leukst. Maar ja, ik hoor tegenwoordig ook bij de oudere generatie. Dus dat zal wel kloppen dan.

Het is even stil. De groep kijkt ons verwachtingsvol aan. Het geluid van rinkelend roestvrij staal verbreekt de stilte als Karlijn en ik – enigszins verbluft – onze cuppinglepels met een klap op tafel neerleggen.

We zijn naar aanleiding van ons boek Theeroutes voor een verlate masterclass op theeplantage Het Zuyderblad. Na een rondleiding over de plantage van oprichter Linda is het tijd voor een cupping. Hiervoor hebben we zes verschillende, maar van dezelfde plantage uit Georgië afkomstige groene theeën meegenomen. Eén thee, een al lang niet meer verse, muffe groene thee die niet meer verkoopbaar is, hebben we ertussenuit gehaald. Tot plots het idee voor het experiment ontstaat: we zetten hem terug.

Na onze uitleg over cuppen gaan de deelnemers voortvarend aan de slag. Er wordt geslurpt, gediscussieerd en gelachen. Een oefening die leerzaam is voor hen én, zoals zal blijken, voor ons. Op onze vraag welke thee de deelnemers de beste vinden – smaak is, anders dan kwaliteit, tenslotte wél subjectief – kiest de groep bijna unaniem de oude, bittere thee.

Mijn gedachten draaien rondjes. “Hoe dan?” Karlijn kijkt me vragend aan: “Wat gaan we zeggen?”

Als het in Nederland op smaak aankomt, is ambachtelijk en puur het nieuwe credo. Zo is koffie allang geen bakkie pleur meer. Thee blijft achter, het is het spreekwoordelijke ondergeschoven kindje. Tot zover niets nieuws onder de zon, maar dit hadden we niet verwacht. Het is een verrassend, maar toch ook interessant resultaat. Wat zegt dit over onze deelnemers? Over ons? Over smaakbeleving in het algemeen?

“De groep kiest bijna unaniem voor de oude, bittere thee”

Ik denk aan het restaurant aan de haven van Scheveningen waar ik al jaren regelmatig kom. De familie die het runt is trots op de verse producten, de goede wijnen en de met zorg uitgekozen koffie. Maar dan de thee: goedkope rommel die chemisch ruikt en echt niet meer kan. Pogingen om mijn verbazing uit te spreken, stuiten op onbegrip. “Niemand klaagt, dus waarom zouden we het veranderen?” De oude, bekende reflex die we vroeger ook zagen in de opkomende discussies over koffie.

En dan valt bij Karlijn en mij het kwartje. Onze deelnemers hebben niet de slechte thee eruit gepikt omdat ze geen smaak hebben, maar omdat dit hun referentiekader is. Dit is wat ze dagelijks geserveerd krijgen en wat ze herkennen. Het is die onwetendheid over thee en hoe thee ook kan smaken, die er debet aan is dat consumenten accepteren wat ze aangeboden krijgen. Al die mooie thee die ik tijdens mijn reizen ontdek, terwijl hier thuis nog zoveel werk te verrichten is. Ik bestel aan de haven uit verzet geen thee meer. En dan gebeurt er iets. De familie vraagt me waarom ik geen thee meer drink. We komen er wel! Iedere stap is er één.

In Sri Lanka zijn de 22 miljoen inwoners in een nachtmerrie beland. Het tropische eiland in de Indische Oceaan raakte dit voorjaar in een vrije val en de wanhoop onder de bevolking leidde tot een volksopstand. Door de aanslagen in hoofdstad Colombo van 2019, de pandemie en het wanbeleid van opeenvolgende regeringen heeft Sri Lanka de afgelopen jaren een hoop te verduren gehad. En nu brengt de Russisch-Oekraïense oorlog de volgende dreun: recordinflatie, vastlopende handel, tekorten aan voedsel, vrijwel geen kookgas of benzine, stroomonderbrekingen tot wel zes uur per dag en totale chaos in de regering.

Daarbij zijn Rusland en Oekraïne samen goed voor 25 procent van het toerisme en is Rusland ook een van de belangrijkste importeurs van thee uit Sri Lanka. Van de 300 miljoen kilo thee die het eiland produceert, kocht Rusland de afgelopen jaren tussen de 11 en 13 procent en Oekraïne ook nog eens 2 tot 3 procent. De huidige sancties gooien roet in het eten: producten mogen niet meer verscheept worden of kunnen dat niet door gebrek aan brandstof. Ook kunnen Russische importeurs theeleveranciers niet in buitenlandse valuta betalen. Zelfs de productie hapert doordat het dagelijkse stroomrantsoen hele fabrieken platlegt.

“Wat als de elektriciteit uitvalt? Zijn ze dan in staat op oude ambacht terug te grijpen?”

Met gemengde gevoelens denk ik terug aan 2014, toen ik te gast was in de meest high-tech theefabriek die ik ooit bezocht. De 2450 Tea Factory op de Li Shan Mountain in Taiwan glom van het staal. Geavanceerde technologie automatiseerde en controleerde zowat het volledige productieproces. Indrukwekkend, zeker. Maar ik dacht toen ook: wat als de elektriciteit uitvalt? Zouden ze in staat zijn terug te grijpen naar handmatige processen, oude ambacht?

Interessant genoeg houdt één biologische theetuin mét pension, gerund door de lokale gemeenschap, in Sri Lanka stand. De theeklanten én bezoekers van Amba Tea Estate komen vanuit de hele wereld. Als eerste in Sri Lanka durfde deze theetuin het aan alleen met de hand gerolde ambachtelijke thee te maken. Deze theetelers wenden nu hun kunsten aan om – ook zonder elektriciteit – te overleven. Flexibiliteit en creativiteit zijn hun redding. Amba geniet de beste resultaten ooit, zit volgeboekt met gasten en dankzij hun productontwikkeling en marketing tijdens de pandemie floreren hun verkopen. Als ik eigenaar Simon ernaar vraag, legt hij uit: “Onze kleine gemeenschap voelt zich nogal geïsoleerd van alle problemen, maar ik weet niet hoelang dat zal duren als de gas- en brandstoftekorten aanhouden; we kunnen onze thee niet drogen tijdens de stroomonderbrekingen.”

Het team heeft traditionele houtkachels gebouwd en gasten dineren ’s avonds met heel veel kaarsen. Is het kleinschalige, wendbare Amba het concept voor de toekomst? Wie zal het zeggen. Voor nu draaien ze dapper door. Als ik de goedlachse Simon vertel dat het me doet denken aan een klein Gallisch dorpje grinnikt hij. “Mooi idee, ik zal managers Neethanjana en Karuna meteen hernoemen tot Asterix en Obelix!” Humor ten tijde van ellende. Ik besluit mijn bestelling van thee uit Sri Lanka te verdubbelen.

In de herfst van 2021 reisde ik door Kirgizië, Oezbekistan en Tadzjikistan om theeculturen langs de oude zijderoute te bestuderen. Lees hier over mijn reis door Oezbekistan, gepubliceerd door koffieTcacao magazine.
 

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over thee en bijzondere theeregio’s? Koop mijn boek Theeroutes.

Het waren Chinezen die voor het eerst op het idee kwamen van theebladeren een drankje te maken. Het waren Hollanders die, vanuit hun buitenpost Java, als eerste begonnen met de import van thee naar Europa. Vierhonderd jaar later, in een klein dorp in Brabant, komt een jonge boerendochter met een wel heel bijzonder plan voor de boerderij van haar ouders: Linda Rampen wil de eerste Nederlandse theeplantage oprichten.

Op een ongewoon warme zomerdag in augustus loop ik het erf van boerderij en theeplantage Het Zuyderblad op. Linda loopt me al tegemoet, de zwart-witte boerenfox Rakker in haar kielzog. Op deze grond, oorspronkelijk van Linda’s opa, startten Linda’s ouders Frans en Mia samen een kleinschalig, gemengd boerenbedrijf met onder andere varkens, koeien, asperges en aardappelen. “Ik bemoeide me niet met de boerderij, ik was jong, wilde naar de grote stad en werd illustrator. Tot tien jaar geleden opeens die grote vraag kwam van onze boekhouder.” Wat Linda met de boerderij wilde doen. “Uiteindelijk besloot ik dat ik deze familiegeschiedenis wilde behouden, maar dan moest het geen traditionele boerderij zijn.”

Affiniteit met thee had ze wel, maar kennis? Nee. “Ik wist niet eens of thee überhaupt kan groeien in Nederland, maar ik had de ruimte, de grond, de schuren.” Niemand was haar hier in Nederland nog voorgegaan. “Maar het voldeed aan mijn voorwaarden. Het is landbouwkundig, het vereist vakmanschap én biedt naast theeproductie een mooie tweede pijler: theetoerisme.” De leergierige Linda las ieder boek dat ze kon vinden, bezocht verschillende theetuinen in Europa en in Azië, zocht advies bij theeprofessionals, volgde een opleiding bij ITC Academy en verzamelde zo de kennis die ze nodig had. Ze haalde de eerste planten naar Nederland en zette ze in de aarde. In de jaren daarna volgden meerdere planten, allemaal van de variëteit Camellia sinensis.

Van de vijftien hectare grote boerderij zijn de meeste koeien en alle varkens inmiddels verdwenen en een deel van de grond is verpacht. Naast de asperges en aardbeien staan er inmiddels drieduizend theeplanten in de grond, verdeeld over drie theetuinen. Linda’s grootste theetuin ligt als een prachtig plaatje te schitteren in de zon. Hoewel ik begin te wennen aan het idee dat thee ook hier in Europa wordt verbouwd en gemaakt, kan ik niet anders dan onder de indruk zijn als ik de rijen stevige, gezonde struiken zie. Om de theetuinen heen heeft Linda een haag aangelegd. Het is een natuurlijke, brede rij inheemse bomen en struiken, die voor een welkome biodiversiteit zorgen en allerlei vogeltjes aantrekt. 

Vorig jaar had Linda vijf kilo eindproduct om te verkopen, dit jaar schat ze uit te komen op vijftien kilo. “Ik pluk nog maar 2000 van mijn 3000 planten. Als alle planten straks volwassen zijn en goed genoeg om geplukt te worden, dan schat ik op jaarbasis zo’n zeventig kilo te kunnen maken.” De productie is nog klein, maar de kwaliteit is zo hoog, dat Linda’s thee inmiddels wordt geschonken in sterrenzaak de Karpendonkse Hoeve en het hippe restaurant Bij Albrecht. Dat is het resultaat van Linda’s jarenlange toewijding, liefde voor haar blaadjes, ontelbare experimenten minutieus vastgelegd in haar logboek, de investeringen en de noeste arbeid in het veld hebben dit jaar schitterende theeën opgeleverd en beloven een mooie toekomst voor de Nederlandse theeplantage.

Bezoeken

Waar
Het Zuyderblad, Soerendonk, een dorp in de gemeente Cranendonck in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

Wanneer
het theeseizoen start in Nederland in april en eindigt in september, maar activiteiten vinden het hele jaar plaats.

Tour

De Nederlandse theeplantage organiseert het hele jaar door theeproeverijen en high teas met rondleiding door de theetuin. Leer over de wereld die schuilgaat achter je kopje thee, proef thee uit verschillende landen maar natuurlijk ook de eigen productie van Het Zuyderblad en zie hoe hier in Nederland thee wordt verbouwd en gemaakt. In het hoogseizoen biedt Linda ook diners en workshops aan. 

hetzuyderblad.nl

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over Nederlandse thee of andere bijzondere theeregio’s? Koop mijn boek Theeroutes.

De pandemie maakt in veel mensen meer zelfbewustzijn los. ‘Waar word ik nu echt blij van?’ is een vraag, die ze zichzelf stellen. Voor mij is het antwoord: reizen. Eén van mijn favoriete bestemmingen, waar (onverwachte) ontmoetingen met bijzondere mensen, mooie verhalen en thee samenkomen, is India.

Mijn reizen door India beginnen bijna altijd in Kolkata, de toegangspoort naar de theetuinen van Darjeeling, Sikkim en Assam. Net als andere Indiase steden is Kolkata overweldigend. Het kost me altijd even tijd om te wennen aan het ritme van de stad, met haar opgewonden wirwar van Indiase stemmen, muziek die uit gebrekkige luidsprekers schalt en het constante getoeter van brommers en riksja’s die overal tussendoor schieten. Ondertussen bewegen de vrouwen gekleed in kleurrijke sari’s en met rinkelende armbanden om hun polsen gracieus door de drukte. Dit is India. En voor mij is het een feest.

Kolkata is ook de stad van de duizenden chai wallah’s, die met cafeïne, melk en suiker gesprekken gaande houden. Een wallah, in Hindi, is iemand die een specifieke taak uitvoert. Een riksja wallah rijdt met de riksja, een dhobi wallah wast kleren en de chai wallah maakt chai, de milk tea waaraan de massa in India verknocht is. Het drankje is gemaakt van zwarte thee met grote hoeveelheden melk en suiker. Een populaire variant is de masala chai, ook wel spicy chai genoemd, waarin verse kruiden zoals gember, kardemom, zwarte peper en kruidnagel zijn toegevoegd. Overal kom je de onafhankelijke theeverkopers tegen. Van drukke straathoeken tot verborgen steegjes, op treinstations of gewoon wandelend tussen de auto’s door. Tijdens mijn jaarlijkse wandelingen ontmoet ik er een hoop. En ze hebben één ding gemeen: chai wallah’s zijn trots op hun chai.

““Zijn chai is kruidig, sterk, perfect”

Zo ook de 70-jarige mister Singh. Zijn adem ruikt naar paan, een licht verdovend goedje dat op iedere hoek van de straat verkocht wordt. Deze geurige mix van betelnoot (of arekanoot), limoenpasta, kruiden en tabak is razend populair bij een groot deel van de Indiase mannen. Mister Singh runt een succesvolle chai-shop in hartje Kolkata. “Ik verkoop meer dan duizend kopjes per dag, 24 uur per dag!” Ik zie de grote lach op het gezicht van mister Singh nog voor me als ik hem verbaasd aankijk. 

Ook de geur van de chai, die flink borrelt in de potten, van de chai wallah met de opvallend groene ogen om de hoek van mijn vaste hotel, kan ik bijna ruiken als ik eraan denk. Zijn chai is kruidig, sterk, perfect. En als ik om een refill vraag in het kleine kleikopje, begint zijn gezicht te stralen en vouwt hij zijn handpalmen tegen elkaar in het bekende begroetingsgebaar. “You love our tea, you must love India. Namasté!” Ik kijk nu al uit naar onze volgende ontmoeting!

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over thee en bijzondere theeregio’s? Koop mijn boek Theeroutes.

Het is april en dat betekent dat – in theeland – alle ogen gericht zijn op Darjeeling, India. Na een periode van winterrust waarin de theeplant zich kan herstellen, komt hier aan het begin van de lente, soms al eind februari, de eerste jonge thee van het seizoen vandaan. Deze beroemde first flush met volle aroma’s en smaken gaat voor een hoge prijs over de toonbank. In het tevens Indiase Assam staat juist de tweede pluk bekend om zijn hoge kwaliteit. Hoeveel plukperiodes van thee er zijn en hoe ze heten, verschilt per regio en land. 

De plukperiode van thee heeft grote invloed op kleur, smaak en aroma. De meeste theeregio’s kennen verschillende plukperiodes, die in India en Nepal beter bekend staan als flushes. Landen zoals China, Japan en Zuid-Korea duiden hun plukperiodes met andere termen. Bovendien zijn er ook landen die helemaal geen indeling naar plukseizoen kennen. In Sri Lanka en verschillende Afrikaanse landen bijvoorbeeld wordt het hele jaar door thee geplukt. 

India en Nepal

In India en Nepal staan plukperiodes van thee bekend als flushes. Traditiegetrouw krijgt vooral de first flush uit Darjeeling, vergelijkbaar met het eerste vaatje Hollandse Nieuwe, veel aandacht. Deze staat bekend om een fris en bloemig aroma en de zachtzoete smaak van muskadel. Darjeeling kent drie grote flushes. De first flush vindt plaats van half maart tot mei, de second flush van juni tot half augustus en de third flush, beter bekend als autumnals, van oktober tot november. Daarnaast zijn er nog twee minder bekende flushes. De in-between flush, een extra pluk tussen de eerste en tweede pluk en de monsoon flush in de maand september. 

Welke pluk de hoogste kwaliteit heeft, verschilt per regio. De first flush is dus niet altijd de hoogste kwaliteit thee. In Assam staat bijvoorbeeld de second flush bekend om zijn hoge kwaliteit. Deze is iets zoeter dan de first flush en heeft de meeste body. De hoge kwaliteit theeën worden vaak los verkocht, terwijl de thee uit de andere plukperiodes vooral terechtkomt in melanges. 

China

In andere landen kennen ze ook een indeling van plukseizoenen. Zo maakt China een grove indeling in theeën geplukt voor en na Qing Ming (Tomb Sweeping Day). Het Qing Ming Festival is een traditioneel Chinees festival dat jaarlijks plaatsvindt rond 5 april; de exacte dag is afhankelijk van de Chinese maankalender. Tijdens Qing Ming bezoeken Chinese families de graven van hun voorouders om de graven schoon te maken, tot hun voorouders te bidden en rituele offers te brengen. Thee geplukt voor Qing Ming wordt ook pre-Qing Ming genoemd. Deze eerste pluk thee krijgt doorgaans een hogere prijs.

Japan

In Japan wordt de pluk ingedeeld in vier seizoenen. Shincha is de eerste pluk van het jaar en vindt plaats van eind april tot mei. Nibancha is de tweede pluk van juni tot eind juli. Vervolgens vindt in augustus de pluk Sanbancha plaats. De laatste pluk Yonbancha is in september/oktober. 

Zuid-Korea

Ook Zuid-Korea kent vier plukseizoenen. De eerste pluk Ujion valt voor de lenteregen, meestal vóór 20 april. Het tweede plukseizoen Sejak vindt, afhankelijk van de maankalender,  plaats voor 5 of 6 mei, Jungjak rond 20 mei en de vierde pluk Daejak in de zomermaanden juni, juli en augustus.

Klimaatverandering

De plukperiodes zijn gebaseerd op het weer en kunnen afwijken, zeker nu klimaatverandering steeds meer zijn tol eist. Zo komt het tegenwoordig voor dat de eerste pluk in Darjeeling al in februari start of dat een second flush eerder eindigt vanwege hevige regenval. Ook in andere delen van de wereld zien we een verschuiving van het begin en einde van seizoenen.

Theeroutes

Benieuwd naar meer informatie over thee of over bijzondere theeregio’s? Koop het boek Theeroutes.