De productie van thee

by Deirdre Deprettere

De productie van thee

” In het hoogseizoen verdienen we geld met thee, in het laagseizoen verdienen we ons geld met een spelletje kaart”

– Gezegde in Wuyishan –

Cindy neemt ons mee naar de Xing Jiu fabriek van vader Yuxing en zoon Eric. Het is voor lokale begrippen een grote fabriek – Richard noemt het een miniatuurfabriek in vergelijking met vele andere landen waar thee geproduceerd wordt – en voor het eerst zien we het hele proces van A tot Z voor onze neus gebeuren.

Hier heb ik naar uitgekeken. Ook Robin, Trees en Brigitte kijken hun ogen uit en zelfs Richard zucht van geluk.

Hier in deze fabriek wordt oolongthee verwerkt en wel de Da Hong Pao. Grootvader was boer, maar vader Yuxing begon een theefabriekje in 1982. De zaken gingen goed en in 2002 kocht hij dit terrein en verhuisde de fabriek. Yuxing kocht het terrein en de gebouwen van de Chinese overheid, die het oorspronkelijk gebruikte voor de uitgifte van rijst aan de lokale bevolking. Yuxing laat trots de bouwtekeningen zien van de nieuwe plannen. Alles moet plat om plaats te maken voor nieuwe gebouwen die de fabriek, opslag, kantoren en kamers voor de werknemers zullen herbergen.

Naast de jaarlijkse oogst, productie en verkoop van thee, bewaart Yuxing een deel van zijn thee. Deze thee wordt elk jaar meer waard. De ‘aged tea’ vormt daarmee een mooie investering. Zo heeft hij 30-jaar oude thee opgeslagen die op de markt 30.000 RMB voor 500 gram moet opbrengen, een slordige 3.600 euro! Yuxing heeft zijn zoon Eric laten studeren in Engeland en met zijn diploma International Business op zak is de charmante en beschaafde Eric bij zijn vader in het bedrijf gestapt.

Eric

Maar hoe verloopt zo’n productie proces nu eigenlijk? Dat verschilt per thee en per gebied, maar met name tussen zwarte, groene en oolong thee. We zijn naar Wuyishan gekomen voor de oolongthee.

Alles begint natuurlijk met het plukken van de thee. Voor de meeste thee plukt men alleen ‘two leaves and a bud’: het uitlopertje en de eerste twee bladeren. De oolongvariëteit zit iets anders in elkaar en geeft zelfs bij het derde, vierde blad en soms vijfde blad nog een (zeer) goede kwaliteit. Plukken gebeurt niet voor 09.00 uur, als het blad door de ochtenddauw nog te nat is. De plukkers plukken vanaf 09.00 uur tot aan de middag als de zon hoog staat en het blad te warm wordt. De pluktijd luistert nauw. Het komt aan op enkele dagen. Het te jonge blad kan nog niet geplukt worden, maar een blad dat te oud is, is niet langer de moeite waard. De pluk vindt plaats in enkele dagen tijd en hoewel er niet geplukt wordt als het regent, heeft men – als het blijft regenen – soms geen keus.

Na de pluk worden de blaadjes per brommer of vrachtwagen naar de fabriek gebracht, waar het bewerkingsproces kan beginnen. Er wordt gewerkt met man en macht. In kleine fabriekjes werkt men zelfs 24 uur per dag door en wisselen ploegen elkaar af. De blaadjes worden buiten in de zon gelegd op lakens op de grond.

Drogen op straat

Bij regen gaan de blaadjes naar binnen. Deze stap, die ‘withering’ heet, droogt de blaadjes en zorgt ervoor dat het blad een deel van het vocht verliest. De bladeren worden met manden de fabriek ingebracht, waar ze in een lange trommel gedurende een uur of tien zullen worden geschud. Hier en daar wordt dit nog met de hand gedaan op platte rieten manden, maar op veel plaatsen zie je een machine die het werk doet. Dit schudden heeft een doel.

Trommel

De randjes van de bladeren (de buitenkant) worden gekneusd, waardoor het blad aan de randen kapotgaat en in contact komt met zuurstof en gaat oxideren. Bij zwarte thee wordt het gehele blad geoxideerd, bij groene thee wordt het blad niet geoxideerd en bij oolong vindt de oxidatie slechts gedeeltelijk plaats en wel aan de randjes van het blad. De teamaster voelt en ruikt regelmatig aan de theebladeren en aan het aroma van het blad herkent hij de vordering. Hij zoekt eerst de geur van gras, dan van hooi, dan van bloemen en tenslotte van fruit.

Theemeester algemeen

Vervolgens gaan de blaadjes voor 10 tot 15 minuten in een ronddraaiende hete oven om het oxidatieproces stop te zetten.

Oven

Op dit moment heeft het blad nog geen smaak. Om de sappen uit het blad te krijgen, moet het blad worden gerold. In een draaiende beweging rolt de machine voorzichtig de blaadjes om de sappen vrij te krijgen. Tenslotte gaan de blaadjes in een droogoven om het laatste vocht te verliezen, waarna ze worden afgekoeld.

Rollen in fabriek

Het theeblad dat nu ontstaat heet Mao Cha en is eigenlijk onafgemaakte thee. Er volgen nog twee stappen, sorteren en baking: het scheiden van de blaadjes en de steeltjes en het bakken van de thee in manden boven een houtskoolvuurtje of een elektrisch vuurtje.

Het bakken is een belangrijke stap in het proces om de smaak in het blad te krijgen en te houden. Een korter gebakken Da Hong Pao bijvoorbeeld geeft een lichtere smaak, terwijl een langer gebakken Da Hong Pao een zwaardere, meer gekruide smaak geeft.

Deze thee, de Mao Cha, kan prima gedronken worden voordat hij verder bewerkt wordt en is door het knetterverse blad heerlijk fris en zoet.

De productie is in volle gang, de ovens stomen en de machines ratelen. Op iedere vierkante meter ligt thee. Verse groene bladeren en bewerkte donkere bladeren. Het aroma vervult de ruimte en neemt volledig bezit van me. Er wordt hard gewerkt en hard gelachen. De werkers zien zwart van de hete ovens en vegen hun voorhoofd regelmatig af. De kamers zijn heet en vochtig en een sauna is hier niets bij vergeleken.

Vader Yuxing en zoon Eric nodigen ons uit in de speciale tastingroom voor een sessie teatasting. De tastingroom is, zoals het hoort, gericht op het noorden. Het zorgt voor het beste en meest neutrale licht. We proeven en vergelijken verschillende kwaliteiten Da Hong Pao en zijn benieuwd naar het verschil in smaak tussen onze ‘beginners smaak’ en de jarenlange ervaring van vader Yuxing. Wat vindt hij lekker?

We ruiken aan het deksel van de Gaiwan (chinees theepotje) en nemen het warme aroma op van chocola. Met een lepel scheppen we de verschillende gradaties thee over uit de kommetjes in ons eigen kopje en slurpen met veel kabaal de thee naar binnen. De één is zoet en zacht, de ander wrang en astringent en weer een ander ruikt naar vanille.

Teatasting Yuxing 2

Buiten, op het terrein van de fabriek, heerst het aroma van verse en gebakken thee. Het vult mijn neusgaten en prikkelt mijn hersenen. Het voelt alsof de geur mij overneemt en ik kan me bijna niet voorstellen dat deze geur er zo meteen, buiten de fabriek, niet meer zal zijn. De geur van fruit dringt mijn poriën binnen. Het is toch erg, denk ik hardop, dat ik de geur niet kan vangen om mee te nemen naar waar ik ga.

Thee op terrein buiten

Het werk gaat non-stop door. De thee wordt van plek naar plek vervoerd, geschud, gedroogd, gerold…

We proeven thee die net geplukt is en ruiken de geinfuseerde bladeren die het aroma verspreiden van bloemen en melk. Voor mij persoonlijk brengt deze geur de eerste dagen van de lente. Als de eerste bloemen opengaan.

De zeer hoge kwaliteit verse thee die we drinken is zoet en milky en geeft de sappige smaak van nectarines, perzik en pruim. Zo zacht. Zo mooi. Puur natuur. Deze thee moet nog gebakken worden, maar door het bakken zullen de blaadjes de fruitigheid een beetje verliezen. Zo’n verse thee kan je in Nederland niet krijgen. Dit is alleen het pure blad. Hier wordt niets toegevoegd. Hier heb je alleen het pure blad, ervaring en traditionele vaardigheden.

We drinken ook thee uit 1997 en ervaren chocola en rode vruchten. Als klap op de vuurpijl haalt Yuxing een 30 jaar oude Da Hong Pao tevoorschijn.

We zijn verrukt en minstens zo vereerd. We zijn de eerste buitenlanders in zijn fabriek en we zullen het weten.

Zoiets heb ik nog nooit gedronken. Bij de eerste trekking proeven we zoethout en de tweede brengt een zoete droge herfst. Robin verwoordt het prachtig en zegt dat het is alsof hij een boswandeling maakt. De derde trekking is zoeter en alle volgende keren blijkt hij ietsjes meer zoet. Een goede oolong kan je minstens tien keer opgieten. De thee kan in eerste instantie astringent of wrang smaken, maar met iedere opgieting neemt de zoetheid toe. Dit is volgens Yuxing en Eric een teken van goede thee. Een Chinees houdt niet van bitter en zal altijd zoeken naar zoet. Richard noemt het limonade, maar dan wel puur natuur, rechtstreeks van het blad. Wat een ervaring, wat een thee.

Aan het einde van de gallerij waar we thee hebben geproefd, ligt de kamer voor de werknemers van het platteland. Ze zijn gekomen uit de dorpen en zullen voor een week of vier continue doorwerken. Matjes liggen zij aan zij op de grond. In een hoek slaapt een duidelijk vermoeide man.

Lunch

Yuxing nodigt ons uit voor de lunch en we nemen plaats aan een grote ronde tafel die vol staat met de heerlijkste gerechten. De gastvrijheid in deze familie kan niet op. Naast het eten staan drie flessen rijstwijn die volgens het opschrift van de fles maar liefst 38% alcohol bevat. Wij bedanken na een slok vriendelijk, maar kijken vol verbijstering naar de tafel naast ons, waar de werknemers lunchen en met gemak een halve fles leegdrinken tijdens de maaltijd. Ik vraag me af hoe ze straks nog kunnen werken… Na de lunch bedanken we deze bijzondere familie en rijden verder over het platteland.

Lunch Bai Jiu

De rest van de dag bezoeken we kleine familiefabriekjes variërend in grootte van een grote schuur tot één enkele kamer. Iedereen is zo vriendelijk. De sfeer is kalm en relaxed en hoewel overal hard gewerkt wordt, heerst er geen stress. Niemand schreeuwt, allemaal tonen ze een glimlach en een hand. En overal krijgen we thee. Het regent weer wat harder, maar het kan op geen enkele manier onze ervaring bederven.

Fabriekjes 1

Fabriekjes 3

Fabriekjes 2

Later op de dag komt de zon weer met volle kracht op. Ze schijnt over de frisgroene velden en in een fabriekje waar we stoppen voor een bezoek hoppen drie jonge kuikens door de uitgestalde bladeren die liggen te drogen op lakens in de zon. Een gitzwarte haan loopt parmantig over het erf.

Kuiken

In ieder fabriekje dat we binnenlopen, komt de overweldigende geur van vers bewerkte theebladeren op ons af. De oliën die uit de bladeren vrijkomen, verspreiden een wonderlijk etherisch aroma.

Opnieuw en opnieuw krijgen we een rondleiding.

En opnieuw en opnieuw worden we uitgenodigd voor de thee. Wuyishan stad telt slechts 60.000 inwoners en als gemeente met het platteland erbij een totaal van 160.000 inwoners. 90% van de bevolking leeft van de thee, hetgeen mooi wordt bevestigd in het lokale gezegde: ” In het hoogseizoen verdienen we aan de thee, in het laagseizoen verdienen we ons geld met een spelletje kaart”.

Vandaag was een dag van de zintuigen. Mijn ogen, oren, neus en huid staan op scherp. Ik hoop – oh ik hoop – dat ik alles kan onthouden. De beelden maar vooral de indringende maar oh zo vriendelijke geuren. Van lente en blijdschap, van fruit en verwachting. Daarom vandaag veel foto’s. In een poging het vast te houden. Maar stiekem weet ik het goede antwoord: ik ga gewoon nog een keer. Ga je mee?

– Deirdre

 

Schrijf je in voor mijn blog


Ontdek leuke theeplekken in Nederland én in het buitenland. Ontvang tips en aanbiedingen en blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de theewereld.

*Je kunt je altijd weer uitschrijven via de link onderin de mail.


Niet ontvangen in je inbox? Check je spambox!

You may also like